اکنون گمان می‌رود که قیمت نفت تا پایان سال جاری به 180 دلار یرای هر بشکه خواهد رسید. البته اگر ایالات متحده آمریکا و اسرائیل تهدیدات خود را عملی سازند و به ایران حمله نظامی کنند، به ظن یقین قیمت نفت از 200 دلار برای هر بشکه فراتر خواهد رفت.

 تارنگاشت عدالت

دنیای جوان
23 ژوئن 2008

خ. طهوری

افزایش بی سابقه قیمت نفت در مرکز توجه همایشی که بصورت ضرب‌الاجل روز یک شنبه گذشته در شهر جده در عربستان سعودی تشکیل شد قرار دارد. بدلیل وجود تضادها و  مشکلات، امیدی به دستیابی بر نتایج مشخص در این جلسه نیست. جلسه بعدی قرار است که در ماه اکتبر در لندن صورت گیرد. ولی قبل از آن در ماه سپتامبر سال جاری کشورهای تولید کننده نفت عضو اپک گردهم آمده و در مورد قیمت و حجم تولید نفت مذاکره خواهند داشت.

قیمت نفت که در حال حاضر بابت هربشکه در حدود 135 تا 139 دلار نوسان دارد، در عرض یک سال گذشته تقریباً دوبرابر گردیده است و هم‌اکنون 4 برابر قیمت نفت در سال 2000 است. در دهه 90 قیمت نفت بیشتر از 10 دلار در اذای هربشکه نبود و در پائین‌ترین سطح خود قرارداشت و که عواقبی بس بحران‌ساز برای کشورهای تولید کننده بهمراه داشت. اکنون گمان می‌رود که قیمت نفت تا پایان سال جاری به 180 دلار/بشکه خواهد رسید. البته اگر ایالات متحده آمریکا و اسرائیل تهدیدات خود را عملی سازند و به ایران حمله نظامی کنند، به ظن یقین قیمت نفت از 200 دلار/بشکه فراتر خواهد رفت.

تفاسیر علل افزایش قیمت نفت، خیلی متفاوت است و از هم فاصله دارد. سیاستمداران آمریکائی و اروپائی مدعی‌اند که افزایش مصرف کشورهای آسیائی، بویژه چین و هندوستان و همینطور مقدار کم تولید توسط کشورهای تولید کننده نفت علت اصلی این گرانی است. برخی از تولید کنندگان مانند لیبی و الجزیره اظهار می‌دارند که برعکس تقاضای بازار برآورده شده، بازارها اشباع  و حتا عرضه اضافه وجود دارد. بهمین دلیل آنها افزایش تولید را رد می‌کنند. به نظر آنها قیمت نفت در وحله اول توسط سوداگران در بازارهای مالی و از طرف دیگر بخاطر ضعف دلار در حال صعود است. این دلایل از نظر عینی بی منطق نیست. مثلاً تهدید اخیر وزیر جنگ کشور اسرائیل «شائول موفاز»، که جنگ علیه ایران اجتناب ناپذیر است، باعث شد که طی مدت بسیار کوتاهی قیمت نفت از 130 به 139 دلار/بشکه افزایش یابد. هر ضربه خرابکارانه‌ای در نیجریه، که بزرگترین تولید کننده نفت افریقاست، قیمت نفت را بین 3 تا 5 دلار افزایش می‌بخشد.

عربستان سعودی که متحد اصلی ایالات متحده آمریکا در جهان عرب است، موضعی بینابینی انتخاب کرده است. آنها هم علت افزایش قیمت نفت را سوداگری بورس بازان، ضعف دلار، بی ثباتی سیاسی در عراق و نیجریه و همینطور چشم‌انداز نامطمئن ایران می‌دانند گرچه که زیر فشار ایالات متحده آمریکا و انگلیس افزایش تولید را رد نمی‌کنند. عربستان صعودی در ماه می سال جاری حجم تولید نفت خود را 300 هزار بشکه در روز افزایش داد و به 9.45 میلیون بشکه در روز رساند. برای ماه ژوئیه اقدامات برای یک افزایش 200 هزار بشکه‌ای دیگر  در حال انجام است. این کشور که بزرگترین صادرکننده نفت جهان است، وعده داده که تا  پایان سال جاری، روزانه 12.5 میلیون بشکه در روز تولید کند.

با علم به این واقعیت که تولید روزانه جهانی تقریباً 80 میلیون بشکه است، افزایش حجم تولیدی که عربستان سعودی در نظر دارد، دردی را دوا نخواهد کرد.  بهمین علت این امر بطور کلی مورد تردید است، که آیا اصولاً افزایش تولید، تاثیر محسوسی در تکامل قیمت نفت خواهد داشت یا خیر؟ علاوه برآن اگر از کویت و امارات عربی بگذریم، دیگر کشورهای تولید کننده نفت اصلاً دارای توان افزایش حجم تولید خود نیستند. 
در صورت آغاز جنگ علیه ایران یک بحران نفتی واقعی در پیش خواهد بود.